HNK blog

Nogmaals Raw Art

2012-02-12T22:44:00.001+01:00

Het was weer eens een hele fijne zondag met veel artistiek verantwoord kijkplezier. Na een zoveelste rommelige tocht met ’s lands spoorwegen, heb ik toch maar mooi ruim vijf uur doorgebracht in een voormalig industrieel complex goed gevuld met kunst en kunstliefhebbers. Alhoewel die laatsten niet altijd de leuksten zijn, maakten de collecties veel zo niet alles goed. Op de begane grond huisden de galeries met een behoorlijk gevarieerd en soms sterk aanbod. Op de bovengelegen verdieping was een expositie met af en toe een herhaling van de begane grond, maar overwegend nieuw werk veelal met een underground-sausje. Er was een redelijk aantal heel overtuigende en soms zelfs prachtige werken. Een bescheiden nabrander bleek Paviljoen Rotterdam aan de Laan op Zuid. Minder spannend, maar af en toe toch ook erg mooi werk.

Beide locaties waren goed, maar mijn voorkeur ging uit naar het complex aan de winderige en kille Rijnhaven dat als een verlaten bastion van hoogmoed van handel omringd door sneeuw en ijs als schouwtoneel voor kunst en creativiteit opeens een heel nieuwe en nuttige rol verkreeg.

(Afb. Raw Art en Paviljoen Rotterdam)

Raw Art

2012-02-11T13:13:00.001+01:00

Kijk, daar gaan we morgen dan hals over kop en net op de valreep nog maar eens aan kunst ruiken. Ben Benieuwd.

the RAW art fair experience from Bram Juist on Vimeo.

Op School

2012-02-11T13:11:00.002+01:00

Safe

2012-02-09T20:08:00.000+01:00

Ik ben overgestapt. Klinkt niet heel spannend,is het ook niet, maar het geeft toch een beter gevoel. Weg bij de klassiekebanken die een dikke vinger in de crisispap hadden en hebben. Mijn centen staannu bij ASN en Triodos. Dat zijn ook banken, dus er blijft gerede twijfel, maaralles wijst er op dat ze minder fout zijn dan de rest. Bovendien steunt Triodosnogal wat creatieve en groene initiatieven en dat is nog altijd beter danbeleggingen in foute handel en gebakken lucht.

(Afb. Banksy)

The Great Swindle

2012-02-07T21:19:00.000+01:00

Wie kijkt naar ‘De slag om Nederland’ moet – zoals dat zomooi heet – de schellen toch wel van de ogen vallen. Het grote gammelekaartenhuis dat je kunt samenvatten onder de noemer ‘de vastgoedwereld’ wordtstukje bij beetje gefileerd en daarmee wordt een staaltje onvervalsteoplichterij op ongekende schaal zichtbaar. Of mag ik dat zo niet noemen? Is degretigheid waarmee overheden, financiële instellingen en vastgoedbedrijven daar‘zaken’ deden, vergelijkbaar met dat onnozele enthousiasme van velehonderdduizenden Nederlanders die willens en wetens een tophypotheek afslotenover een zak met overwegend gebakken lucht?

Politiek en bestuurders spelenniet onverwacht, maar geheel ten onrechte, de vermoorde onschuld, want het zijn juist de overheden dieeen onmisbare pijler van dit bedrieglijke kaartenhuis vormden. Alle gemeentenprofiteerden ruim van de bedachte constructies en rijk en provincies kondendaar weer hun voordeel mee doen. Het afschuiven van een veelvoud aan takenzonder budget gaat immers een stuk gemakkelijker wanneer je meent te weten dat de gemeenten dekomende jaren toch immers flink gaan verdienen op hun overgewaardeerdebezittingen.

Het is simpel samen tevatten. Een willekeurige gemeente, de ruimtelijk regisseur bij uitstek,verwerft grote stukken grond met de gedachte dat op enig moment te bestemmenals bouwgrond. Dat leidt tot een aanzienlijke waardevermeerdering, mits er natuurlijkpartijen zijn die de grond willen overnemen en ontwikkelen. Die partijen doendat alleen als er huurders of kopers zijn. Die moeten worden geworven, liefstmet voordeeltjes. Een gebruikelijke constructie is die van één befaamde huurderof koper (die dan een aanzienlijk lagere huurprijs bedingt of een stukbouwwinst), die trekt andere huurders en kopers aan en ‘voila’ het wonder isgeschied: de winsten verdubbelen, de waarde stijgt met sprongen – althans in deboeken. De achterblijvende gebouwen worden voor forse prijzen verhuurd ofverkocht aan mindere goden in het bedrijfsleven en zo voorts. Het is eenvermarkte variant op het beruchte piramidespel. De vraag daarbij was niet of,maar wanneer het mis zou gaan!

De enkeling die roept dat het niet klopt, wordt genegeerd. Wiezijn verbazing uitspreekt over gebouwen en grond die voor idioot hoge prijzen opde rol staan, wordt uitgelachen. ‘Die begreep het niet’. Maar, het enige datfeitelijk wordt weggehoond, is de eigen angst voor het onvermijdelijke momentdat het kaartenhuis in elkaar zou gaan donderen. Vervelend is het gegeven dat devele financiële instellingen die bij deze dubieuze handel zijn betrokken direct ofindirect onderdeel zijn van pensioenfondsen en verzekeraars. Nog vervelender isdat al die gemeenten de rekeningen ook ergens moeten gaan parkeren. Het groteafwaarderen (volgens kenners ruim 7 miljard euro) zal opnieuw bijna iedereenraken.

To be continued ...

(Afb. For the love of god, Damine Hirst)

Probe

2012-02-03T15:21:00.001+01:00

Probe

Phonq

2012-02-02T20:48:00.001+01:00

The Shapeshifter

2012-01-30T13:54:00.001+01:00

A must see ...

met een bescheiden bijdrage van HNK.

OK72

2012-01-27T18:13:00.000+01:00

Een mooi begin van het nieuwe jaar voor de creatieve sector. Rotterdam kende ze al, net als Amsterdam, en nu is ook Arnhem met OK72 aangesloten bij een groeiend creatief netwerk onder de hoede van Codum. Codum programmeert met visie en kennis van zaken leegstaand vastgoed. Niet als tijdelijke oplossing, maar als voorbeeld hoe je permanent creativiteit, inspiratie en kennis aan je stad kunt binden. Voor alle partijen een kans en een mooie oplossing voor het alsmaar uitdijende stuwmeer aan onbenutte – en dus waardeloze – vierkante kantoormeters.

(OK72, Codum)

Stiekem

2012-01-27T18:03:00.002+01:00

De politieke beweging van die mijnheer met die gele kuif wil per se niet dat hun financiering openbaar wordt. Kwestie van stiekeme belangen en strategie vrees ik. Maar, tegelijkertijd de zoveelste aanval op vrijheid en democratie. Want terwijl de ratio met grote regelmaat toch al ver te zoeken is in het bestuur van ons land, is deze geheimhouding de garantie dat bestuurders kunnen worden gekocht en de besluitvorming kan worden beïnvloed. Een oud spreekwoord zegt het: ‘wiens brood men eet, diens woord men spreekt’. Dat betekent in een ‘worst case’ scenario dat de democratie tot een farce verwordt. Een hol marionettenspel waar onzichtbare spelers aan onduidelijke touwtjes trekken en het klootjesvolk de rekeningen betaalt.

(Afb. Millionen stehen hinter Mir, John Heartfield)

Oproerkraaier

2012-01-23T21:27:00.002+01:00

Dit gaan we zien!

(Afb. Oproerkraaier)

Sonsbloem

2012-01-12T21:56:00.003+01:00

Vers geplaatst, op de valreep van 2011. Een florale knipoog naar het Jugendstil en Art Nouveau idioom in de Arnhemse Transvaalbuurt.

(Afb. Sonsbloem, Jan van IJzendoorn)

Herkansing

2012-01-11T20:51:00.000+01:00

De kantoortoren van Piet Zanstra in het Arnhemse Presikhaaf krijgt een tweede kans met een transformatie van werk- naar woonruimte. Dat zouden meer vastgoedbezitters moeten doen!

Niet alleen wordt daarmee een prachtig staaltje van jaren zestig ontwerpen voor de werkende mens van de ondergang gered – tevens landmark van Presikhaaf – maar er wordt ook effectief ingespeeld op die krankzinnige 7 miljoen vierkante meter leegstand in kantorenland (waarvan ruim 220.000 vierkante meter in Arnhem) en de daarmee samenhangende verpaupering. Het is nu wachten op het grote afwaarderen en de definitieve omslag in die nogal overgewaardeerde kantorenmarkt.

(Afb. Toren Presikhaaf, Piet Zanstra)

Bijna

2011-12-30T08:50:00.003+01:00

Done it

2011-12-29T23:04:00.000+01:00

Het is gedaan, op de valreep. Ik heb mij ingeschreven voor een nieuwe studie ... landschapsontwerp aan Van Hall Larenstein. Na zeven jaar horeca en veertien jaar ambtenaar (al of niet ingehuurd) is het tijd voor iets nieuws. Spannend dat wel, maar het voelt erg goed .. eindelijk een vak leren.

(Afb. Day Beacon Tower, Henk Wentink)

Mens

2011-12-29T21:42:00.001+01:00

Een fraai doordenkertje van Jules Deelder.

(Afb. Jules Deelder en Enter the Mothership)

Last

2011-12-26T12:30:00.001+01:00

En ... waar hebben wij het afgelopen jaar nu echt last van gehad? Wat gaat ons ook de komende jaren nog flink wat last opleveren? Niet de vermeende vloedgolf van Islamitische immigranten, de linkse kerk of de culturele elite. Niet de werkeloze kunstenaars en andere uitkeringstrekkers, zelfs niet de flinke handvol ontspoorde jongeren en het aantal veelplegers. Niet de zorg voor ouderen en diegene die al of niet structureel ziek, zwak en misselijk zijn.

Wij hadden, hebben en houden de komende jaren vooral heel veel last van het gedrag van hebberige, kortzichtige al of niet frauduleuze bankiers, bestuurders, beleggers, bouwondernemers, directeuren, CEO’s en COI’s en wat dies meer zij. Is het daarom niet heel opvallend dat in het huidige politieke kabaal niemand daar over spreekt, laat staan er iets aan doet?!

(Afb. Aaltje Kraak, Arnoud Holleman)

Raadhuis

2011-12-20T20:49:00.001+01:00

Sinds eind november werk ik als programmaregisseur Cultuur ad interim voor de gemeente Hilversum. Een redelijk stevige klus voor een gemeente met grote ambities en midden in de hectiek van een reorganisatie ... een uitdaging wordt dat genoemd. Hoe dan ook, ze hebben in ieder geval een van de mooiste raadhuizen die ik ken – met dank aan Willem Marinus Dudok.

(Raadhuis Hilversum, W.M. Dudok)

Boom

2011-11-30T21:26:00.001+01:00

Dat kun je dus ook met een boom van formaat doen. Gewoon, op eenzame hoogte op je dakterras planten. Op de keeper beschouwd toch een heel fijn idee.

(Afb. Henk Wentink)

Pispaal

2011-11-30T20:59:00.001+01:00

Geen dankbaarder pispaal dan de ambtenaar. Al zolang het verschijnsel bestaat wordt ie gebruikt en, vooral, misbruikt. De ‘dienaar van de publieke zaak’ geldt als een superieure boksbal, zowel voor het grote publiek als voor zijn (politiek-bestuurlijke) werkgevers. Dat is triest en, uitzonderingen daargelaten, volstrekt onterecht. In tegenstelling tot een populair volksgeloof zijn de meeste ambtenaren die ik ken gedreven en harde werkers met kennis van zaken, soms zelfs voorzien van visie.

Het probleem zit hem er in dat de ambtenaar – voor zover die al bestaat – werkt in een schizofrene organisatie, waar enerzijds de reguliere bedrijfsvoering met al zijn intriges geldt en anderzijds de politieke realiteit alle ratio lijkt uit te bannen. Het openbaar bestuur bestaat uit een bizarre worsteling van managers van vaak sterk wisselende kwaliteit aan de ene kant, terwijl aan de andere kant politici hun veelal diffuse agenda’s tegen de klippen op proberen uit te voeren om de door hen gewekte verwachtingen waar te maken.

In dat bizarre krachtenspel werkt de gemiddelde ambtenaar – doorgaans niet gehinderd door een 9 tot 5 mentaliteit – met de moed der wanhoop en probeert telkens weer te bemiddelen tussen politiek-bestuurlijke kakofonie en professionele inzichten. Gaan de zaken goed dan is dat te danken aan bestuurlijke kwaliteiten; gaan ze fout dan ligt dat uiteraard aan een niet nader te benoemen ambtelijk falen. Er zijn helaas maar bitter weinig mensen die beseffen dat de ambtenaar met regelmaat fungeert als een buffer van gezond verstand tegen politiek-bestuurlijke waanideeën en electoraal gezwam.

(Afb. Amazing Laughter, Yeu Minyun)

Poppetjes

2011-11-29T20:10:00.001+01:00

Een brainstorm over de ideale organisatie. Het model dat het meest aansluit op de beoogde taken en verantwoordelijkheden en een efficiënte en effectieve productie borgt. Maar, hoe je het ook went of keert, uiteindelijk komt het toch neer op de poppetjes.

Alle organisatiemodellen, functieprofielen, competentiescores en meer van dat theoretische moois ten spijt, gaat het er uiteindelijk om of de mensen hun werk doen omdat ze het willen of omdat ze het moeten. Dat maakt hét verschil. De eerste groep ziet kansen, verbindt de juiste initiatieven aan de juiste mensen en aan elkaar. Krijgt het voor elkaar om buiten de gebaande paden te denken en is creatief, in theorie én in de praktijk. De laatste groep denkt in problemen, in risico’s en in ‘ja, maar’. De eerste groep geeft inspiratie en energie; de laatste bezorgt je een forse koppijn en een gevoel van uitputting.

(Afb. Lightningfield, Walter de Maria)

Perron 026

2011-11-17T14:22:00.001+01:00

Een tijdelijke culturele hotspot in het evenzo tijdelijke station van Arnhem. Veel te doen, veel te zien, ga vooral even kijken als je in de buurt bent.

(Afb. Perron 026)

Creatieve stad

2011-11-15T22:04:00.001+01:00

En hier is waar het bij creatieve steden werkelijk over gaat. Niet alleen over marketing of kunstenaars, maar over de creativiteit van de stad als geheel. De creativiteit van inwoners, organisaties en stadsbestuur en de wijze waarop die worden benut om de huidige en komende problemen aan te pakken.

LOKO11 vervolg

2011-11-02T22:53:00.001+01:00

LOKO11 is geweest. ‘Kunst in tijden van krimp’ was het leidmotief voor de dag. Het was waarschijnlijk de laatste LOKO in deze opzet. Gezien de ramkoers van ‘ons’ kabinet, zal de motor achter LOKO haar activiteiten in 2012 moet afbouwen en mist Nederland vanaf dat jaar een (inter)nationaal opererend kenniscentrum op het gebied van kunst en vormgeving in het publieke domein. Maar, dat terzijde. Het was een goede en inspirerende bijeenkomst. Enige minpunt was dat de voorzitter de teugels niet strak in handen had en sommige sprekers altijd weer menen dat ze de tijd van anderen mogen misbruiken, hetgeen doorgaans ten koste gaat van diegenen die echt iets te melden hebben. Sowieso speelde een handvol vrolijk losgeslagen koeien op de A2 een tijdige start van de dag parten.

De inleiders waren zoals vrijwel alle inleiders, daar hoeven wij het niet verder over te hebben. Wolfgang Kil (architectuur-criticus) gaf de inhoudelijke aftrap en bracht een prikkelend verhaal over de ervaringen in Duitsland en dan vooral in het voormalige Oost-Duitsland waar de leegstand met grote snelheid groeit, vooral in de idealistische ‘Neustädten’. Kunst is hier zowel een statement als een maatschappelijk instrument om het afscheid nemen van een heel leven op een of andere wijze te verbeelden, te begeleiden en vorm en inhoud te geven. Onvermijdelijk dook ook bij deze bijeenkomst de discussie over ‘kunst om de kunst’ of ‘kunst in opdracht, kunst als instrument’ weer op. Brigitte Franzen (Ludwig Forum) hield wat dat betreft een praatje dat de kunst weer terug leek te verwijzen naar de tijden van de BKR en de kunstenaar als een buiten de maatschappij geplaatst typetje. Zij deed alsof kunst in opdracht niet tot aan ongeveer het einde van achttiende eeuw de normaalste zaak van de wereld was. Dan heb je de tekenen aan de muur toch niet helemaal begrepen. Bovendien vond ik haar uitspraken nogal denigrerend voor de kunstenaars die er anders over dachten. Michiel Huisman (kunstenaar en morfoloog) liet op hilarische wijze zien waartoe een scherpe analytische blik en liefde voor de stad kan leiden. Jan Boelen (Z33) gaf een bescheiden blik in de Vlaamse keuken waar kunst in het publieke domein alles behalve een zaak voor overheid lijkt te zijn.

In mijn middagsessie diepte Wolfgang Kil zijn onderwerp verder uit en liet ter illustratie fragmenten van de film ‘Hoyerswerda’ zien. Matthijs Bosman liet met het ontwerp voor een ‘pocketpark’ in de Heerlense wijk Palemig zien dat inzicht in de vraag achter de vragen kan leiden tot sterke ruimtelijke ontwerpen waarbij een milde vorm van cocreatie veel goeds doet. De aanpak van CBK Zeeland gaf inzicht in de wijze waarop gemeentebesturen vaak onbeholpen, gestuurd door de bekende kortzichtige financiële bril categorisch de verkeerde weg lijken te willen bewandelen en daardoor prachtige kansen missen om in te spelen op behoeften en op een uniek antwoord op de krimp. Krimp als kans, als nieuw begin, als ‘real life’ experiment isvoor velen nog minstens één brug te ver.

(afb. Ontwerp Maankwartier Heerlen, Michiel Huisman; film Hoyerswerda, KulturfabrikHoyerswerda)

Van Abbe

2011-10-24T17:44:00.000+02:00

Een deel van de gemeenteraad van Eindhoven vindt het Van Abbemuseum een elitaire club en wil daar wat aan doen, goedschiks of kwaadschiks. Tsja, los van de algemene en wat trieste constatering dat er in dit land een snel groeiend aantal politici is dat de naam bestuurder niet waard is en vooral reageert vanuit een basale electorale kramp ergens tussen endeldarm en middenrif, begrijp ik ook niet zo goed wat er mis is met een museum dat zich richt op een publiek van kenners en liefhebbers, een museum van internationale betekenis

Ik vergelijk het maar met sport. Dat snap ik namelijk niet. Ik kijk er nooit naar, het boeit mij niet en ik wil mij er ook niet voor inspannen. Toch vind ik het geen probleem dat een aanzienlijk deel van onze belasting direct en indirect wegvloeit in sport en alles daar omheen. Ik heb geen moeite met te dure onrendabele stadions die drijven op de bijdragen van gemeenten en provincies. Ik heb geen problemen met sportbobo’s en sporters die jaarlijks tien keer of meer de ‘Balkenende-norm’ mogen bijschrijven op hun rekening. Ik heb eigenlijk ook geen probleem met die lege of halfvolle stadions waar te dure spelers hun ‘kunstjes’ vertonen. Ik vind het niet direct prettig wanneer duizenden ‘fans’ zich tot aan hun oren volgieten en snuiven om vervolgens elkaar met van alles en nog wat te lijf te gaan. Maar, ik lig er niet echt wakker van en dat geldt ook wanneer stadions, treinen, bussen, een deel van de binnenstad of een museum worden gesloopt. Ik gun ieder zijn lolletje, als ik er maar niet aan mee hoef te doen – ja hoor, het is cynisch bedoeld.

Ik ga ze echter ook niet vragen om sport voor mij aantrekkelijk en begrijpelijk te maken. Ik ga niet klagen of een politieke partij oprichten die sporters als waardeloze hobbyisten en domme uitvreters neerzet. Ik ga ook niet roepen dat al het leed in ons beknepen landje aan de sportwereld ligt. Ik ga er gewoon vanuit dat sport niet mijn ding is. Dat is wat mij betreft prima, zoals ik het ook prima vind dat de meeste sporters zelden of nooit in een museum komen. Het is al druk genoeg in onze musea. De raadsleden van Eindhoven zouden moeten willen kiezen: of zich inspannen om iets van een museum en dat wat er te zien is te begrijpen of accepteren dat verschillende mensen verschillende interesses hebben. Gewoon kiezen, zonder waardeoordeel, maar wel met enige kennis en kritisch vermogen.

(Afb. Collectieboek Van Abbe, Studio De Pal; Brug, John Körmeling)

ArtEZ

2011-10-20T16:37:00.001+02:00

Er dreigt een einde te komen aan een traditie van bijna een eeuw autonoom beeldend kunstonderwijs in Arnhem. Als het College van Bestuur van ArtEZ haar voornemen doorzet, wordt de afdeling Fine Art in Arnhem binnen een jaar opgedoekt.

Bij een vertrek van de afdeling Fine Art verdwijnen er echter niet alleen studenten en werkgelegenheid uit de stad. Het betekent ook het einde van een befaamde discipline uit het Arnhemse onderwijsaanbod met als gevolg dat Gelderland een beeldend kunstopleiding op HBO-niveau moet ontberen. ArtEZ Arnhem staat bovendien nationaal en internationaal bekend vanwege de aanwezigheid van nagenoeg alle disciplines en de kwaliteit van de opleidingen. Juist de kruisbestuiving tussen de verschillende disciplines is in de hedendaagse praktijk van de kunsten (toegepast en autonoom; scheppend en uitvoerend) van groot belang en leidt in toenemende mate tot interessante en waardevolle resultaten. Het is maar zeer de vraag of de vermoedelijke bedrijfseconomisch winst op de korte termijn op de langere termijn niet leidt tot een aanzienlijke verarming van het curriculum en de vakinhoudelijke ontwikkeling en verdieping, en dus een aanzienlijke vermindering van de aantrekkingskracht van ArtEZ Arnhem. Gezien de ambities ten aanzien van de creatieve stad en de creatieve economie, en de wisselwerking tussen bijvoorbeeld mode en vormgeving en beeldende kunsten, lijkt met dit voornemen ook de creatieve of economische keten op onderdelen een flinke duw te krijgen. Een en ander zal onvermijdelijk gevolgen hebben voor de vele kunstenaarsinitiatieven in de stad en daarmee ook voor het creatieve imago en het culturele aanbod van de stad.

Het is daarom des te opvallender dat daar waar de gemeente Enschede zich hard maakt voor het behoud van ArtEZ en een breed onderwijsaanbod in de stad, de gemeente Arnhem– 'culturele hoofdstad van het Oosten'– met de armen over elkaar de ontwikkelingen wenst af te wachten. Dit wordt, vrees ik, weer zo’n kwestie van een gemiste kans.

(Afb. Blind Woman, Paul Strand)

Open ateliers 2

2011-10-19T16:35:00.000+02:00

Als zo’n discussie over betaalbare ateliers voor beeldend kunstenaars één ding duidelijk maakt, is dat de deelnemers nogal verschillende talen spreken en elkaar soms echt niet verstaan. Dat leidt er bijvoorbeeld toe dat het aanbod niet altijd overeenkomt met de vraag. Waarbij overigens ook de tijdsspanne tussen het stellen van de vraag en het realiseren van het aanbod een rol speelt. Ruimtelijke plannen kosten tijd, soms vele jaren. Als in de tussentijd niemand een vinger aan de pols houdt, dan dreigt een achterhaald aanbod. Het is dan iets te gemakkelijk om de kunstenaars gemakzucht te verwijten. Maar, het niet spreken van elkaars taal leidt er ook toe dat beeldend kunstenaars een stevig en soms verre van realistisch pakket aan eisenop tafel leggen ten aanzien van het atelier. Een eisenpakket dat zich bovendien vaker niet dan wel verhoudt tot de prijs die zij willen of kunnen betalen.

De discussie was georganiseerd door Stichting Atelierbeheer Slak; de deelnemers waren beeldend kunstenaars en bestuurders van gemeente en corporaties. Wat opviel in de discussie – in dit soort settings toch vaak een tamme preek voor eigen kerk – was het grote verschil tussen de jonge kunstenaars en de oude garde. De laatste groep was opvallend goed vertegenwoordigd en bleek vooral naar overheid en corporaties te kijken met de stellige verwachting dat zij dienden te zorgen voor permanente, goedkope en ruime ateliers en atelierwoningen in en rond het centrum van de stad. Dat was immers hun goed recht (ja ik chargeer, maar niet veel).

De beste bijdrage kwam die zondagmiddag dan ook zonder meer van een jonge designer / kunstenaar die enigszins pissig meldde dat (in mijn woorden): 'zij nogal moe werd van de slachtofferrol die te veel aanwezigen te enthousiast innamen, wat vooral leidde tot een passief en nutteloos afwachten terwijl je ook het heft in eigen hand zou kunnen nemen'. Hulde dus.

(Afb. Banksy)

Habitat

2011-10-10T22:34:00.001+02:00

Eindelijk. Ik ben er geweest, heb het gezien, ben er doorheen en omheen gelopen. Habitat 67, van Moshe Safdie. Ondanks al die jaren blijft het een fenomenaal concept, een plek waar ik zo zou willen wonen en werken. Habitat was hét thema van de Wereldexpositie van 1967 in Montreal, Canada, en het ‘pièce de résistance’ van de expo was deze futuristisch vorm gegeven leefgemeenschap.

Schijnbaar willekeurig, en daarmee de schijn van massa en ordening vermijdend, heeft de architect 354 rechthoekige modules gestapeld tot 158 afzonderlijke woningen die als een slingerende en wiebelige muur in de lengteas van een schiereiland in de Saint Lawrence zijn gesitueerd. Het is een appartementencomplex, een condominium, maar toch ook weer niet. De eenheid is verbroken; groen, licht en lucht overheersen, Door de wijze van stapelen zijn veel ‘gaten’ ontstaan in de massa – want die is er wel degelijk, al is ie verstopt. Dat geeft letterlijk lucht en maakt dat anders dan in de gesloten complexen er veel meer vrijheid en ruimte lijkt te zijn. De locatie op een schiereiland gecombineerd met veel groen en water is altijd goed.

(Afb. Habitat '67, Moshe Safdie, Henk Wentink)

Ernstig Geschikt!

2011-10-09T20:50:00.000+02:00

Een overzicht van de beste Fine Art afstudeerders van 2011 van de Nederlandse academies, volgens G.A.N.G. en Plaatsmaken. Van 8 tot en met 23oktober in Showroom Arnhem.

(Afb. Stilleven, Aline Eras)

Open Ateliers

2011-10-06T17:40:00.000+02:00

Aanstaande zondag open atelierdag in de Van Oldenbarneveldtstraat Arnhem, inclusief discussie over nut en noodzaak van betaalbare ateliers. Gezien de laatste discussie in de stad op dat gebied, ben ik benieuwd of er nu wel wordt gesproken met en geluisterd naar elkaar. Ik vrees dat alles weer staat of valt met de definitie van de kreet ‘betaalbaar’. Maar, los van het voorgaande, is dit natuurlijkwel weer een goed initiatief om samen te kijken waar de kansen liggen.

THOF

2011-09-30T13:25:00.002+02:00

Twee fijne happenings voor het weekeinde. Vrijdag een ‘Avond vol Kunst’ op verschillende locaties in de stad. Optredens, expo’s, dj’s en meer van dat fraais inclusief een hapje en een drankje. Zondag THOF, een middag vol urban arts en sports rond The Hall of Fame aan de Boterdijk.

Buitenplaats

2011-09-29T19:18:00.000+02:00

Het is zo ver. Het eigendom is overgedragen; de plannen kunnen worden gesmeed. Arnhem is een prachtige plek bomvol creatieve potentie rijker. Check it out ... zaterdag 1 oktober is het open dag op de Buitenplaats.

LOKO11

2011-09-27T21:50:00.000+02:00

13 Oktober, in het Royal Palace in Heerlen, LOKO11 over kunst in tijden van krimp. Het onvolprezen SKOR organiseert de zesde editie van het landelijk overleg kunst in opdracht. Altijd weer de moeite waard.

We zijn weer thuis

2011-09-27T21:34:00.000+02:00

Het was weer even wennen, maar we zijn weer helemaal thuis en met de neus in de ‘boter’, al is ie dan wat ranzig geworden. Infantiele politici met weinig kennis van zaken en nog minder respect voor elkaar en de rest van het land bezuinigen op alles en iedereen zonder visie en oog voor essentie en samenhang. De hogere echelons bij banken, multinationals, projectontwikkelaars en andere typische voorbeelden van ‘onze’ VOC-mentaliteit zijn al weer van de schrik bekomen en graaien met meer ijver dan ooit in de hoop dat zij veilig zijn voor de grauwe voorspellingen van geleerde heren en dames. De hypocrisie lijkt hoogtij te vieren. De Kunsten zijn definitief verbannen naar het strafbankje van de ‘samenleving’ en cultuur mag alleen nog bestaan uit zelfredzame en echte vaderlandse volksdansers, fanfares en vaandelzwaaiers. Het onderwijs moet voor een dubbeltje proberen dit landjeop de eerste rij te krijgen en de zorg wordt aan iedereen, behalve de professionals, overgelaten. De bekrompen blik en krampachtige houding naar de rest van de wereld en naar alles dat anders is, maakt juist datgene kapot dat deze regering en zijn gedogende joker zegt te willen beschermen.

Afijn. Ik geef het toe. Ik ben altijd wat pessimistisch na de vakantie, zeker nu ik alle post braaf heb geconsumeerd. Ik denk dat ik nog maar even teer op mijn herinneringen. Daar is ook niet alleskoek en ei, maar er is tenminste respect voor de medemens en waardering voor elkaars kunst en cultuur.

Berlin24

2011-08-13T19:56:00.000+02:00

Volgens de initiatiefnemers is het: “Een event dat het Berlijn-gevoel naar Arnhem zal brengen. (...) Berlin24 is open source.” Het klinkt allemaal wel goed, misschien iets te veel Berlin, maar ik heb een idee van dat wat ze bedoelen en dat kan toch wel erg leuk en inspirerend zijn. Als het even lukt, ga ik zeker even de sfeer proeven, kijken, luisteren en ideeën opdoen.

Sonsbeek 2011

2011-08-12T16:03:00.000+02:00

Ze zijn er weer. Altijd de moeite waard om een rondje te doen.

Uitzicht

2011-08-02T21:34:00.001+02:00

Om te lezen

2011-07-31T21:45:00.001+02:00

Ik heb een hele stapel nog te lezen boeken, tijdschriften en meer en minder vage uitdraaien en kopieën. Dat blijft, vrees ik, want dat wat er aan de ene zijde af gaat, wordt meestal sneller en vaak dubbel aangevuld aan de ander kant. Het zij zo. Voor de komende vakantie liggen in elk geval fijne drie boeken klaar.

‘Stromlagen’ (Christoph Hölzer, Tobias Hundt, Carolin Lüke), heb ik al voor een deel gelezen en gaat over visies op en de ontwikkeling en het gebruik van de waterkant in steden die aan een rivier liggen. Een inspirerend werk dat met veel enthousiasme is geschreven en goed zicht (letterlijk) biedt op de instrumenten en mogelijkheden die er op dat gebied zijn. Alhoewel de organisatie en de financiering ervan wel wat meer belicht hadden mogen worden. Game Urbanism (van Hans Venhuizen, met teksten van Charles Landry en Francien van Westrenen) belooft veel goeds. Ik ken het werk van Hans een beetje en ben enthousiast over zijn culturele en speelse aanpak van de ruimte en de ruimtelijke ordening. Dan ligt er ook nog Harro’s Groot Apeldoorns Landschaps Kookboek, een hele bek vol, van Harro de Jong (Buro Harro). Er zijn eerder kookboeken voor specifieke aspecten van de ruimtelijks ordening geschreven - ik heb zelf ooit nog geschreven aan het Kookboek Cultuurhistorie Noord-Brabant - maar volgens mij is dit de meest brede insteek tot nu toe.

High Line

2011-07-31T17:03:00.001+02:00

New York, de High Line, een ruime anderhalve kilometer verhoogde metro getransformeerd naar een uniek stadspark op poten. Op initiatief en met inbreng van de buurt tot stand gekomen, tegen alle instituties en regelgeving in, maar nu een onmiskenbaar succes. Misschien een leuk ideetje voor de vele kilometers ongebruikte spoorrails op industrie- en bedrijventerreinen hier in Nederland.

(Afb. High Line, Jill Fehrenbacher and Yuka Yoneda)

Doel

2011-07-27T14:27:00.001+02:00

We zijn met Subwalk en het Ruhrburo naar Doel en de havens van Antwerpen geweest incluis Park Spoor Noord – een hip busreisje zogezegd. Het was in ieder geval een fijne en verrassende trip. De ongebreidelde en niets ontziende uitbreiding van het Antwerpse havengebied heeft zijn sporen op talloze en vaak bizarre wijze nagelaten. Van een eenzame kerktoren te midden van eindeloze rijen hoog en laag opgestapelde containers tot en met een dorp als Doel. Een dorp dat tussen havens, overslagterreinen en kerncentrale eigenlijk al is gestorven, maar daarvan zelf nog niet helemaal is overtuigd. Ondertussen fungeert de karakteristieke Belgische bebouwing als ‘canvas’ voor de internationale graffitiscène.

Los van het feit dat de Belgen in theorie wel een heel instrumentarium op het gebied van de ruimtelijke ordening hebben – veel daarvan komt zelfs linea recta uit het Nederlandse model – maar dat zij daar in de praktijk weining mee lijken te doen, zie je ook hier de bekende planologische dwalingen van formaat. Dan gaat het niet zo zeer om die eenzame door moderne logistiek omspoelde kerktoren, een verdwaalde traditionele windmolen of wegen die naar niets en nergens voeren. Het gaat veel meer om een dorp als Doel dat moet verdwijnen voor een zoveelste haven, terwijl de laatste haven wegens gering gebruik al weer dicht slibt en de prognoses uitwijzen dat dat ook het meest waarschijnlijke scenario zal zijn voor de haven van Doel. Jaja, het plan blijft heilig en zij die zich daaraan hebben verbonden, verdwalen liefst helemaal dan dat zij zich halverwege bedenken.

Daarentegen liet Park Spoor Noord maar weer eens zien waar je kunt komen met een beetje bestuurlijk (en ambtelijk) lef en doorzettingsvermogen, betrokkenheid van de mensen en ruimte voor innovatie en creativiteit. Een oude tramremise die fungeert als overdekte ‘marktplaats’ voor van alles en nog wat. Een ‘mercado’ voor de moderne stad inclusief hapjes en drankjes. Met een prachtige skatebowl (ook voor de BMX) en een rijk met graffiti bewerkte verhoogde straat aan de ene zijde en aan de andere zijde een prachtig terras annex stadsstrand, een enorme speeltuin en water, veel water met een heel scala aan fonteinen en fonteintjes en een fraai zicht op de omringende bebouwing die ruim 250 jaar stad verbeeld. Ontwikkeld met respect voor de historie en ruimte voor vandaag; een leuke plek om te zijn en om wat van te leren.

(Afb. kerktoren Wilmarsdonk, containers, Doel langs de zeedijk, Park Spoor Noord, Doel close up, onderdoorgang Noorderlaan, Henk Wentink)

Halden und Werken

2011-07-22T21:25:00.000+02:00

Ik ben de afgelopen maanden drie keer in Duitsland geweest om te kijken hoe onze Oosterburen omgaan met hun (industriële) erfgoed en de vragen die de ontwikkelingen in en rond de steden vandaag en morgen stellen. De meest inspirerende tocht tot nu toe was die met het Ruhrburo dat naast historisch inzichten en sprekende voorbeelden van hergebruik en ‑ontwikkeling ook vooral mooie beelden gaf van de karakteristieke elementen van het gebied zelf en de diversiteit van het hergebruik. Meest illustratief was een langgerekt stuk vergeten restland dat lag ingeklemd tussen een wirwar aan spoor-, auto- en vaarwegen en door de omwonenden, veelal Turken, in gebruik was genomen voor volkstuintjes en zomerhuisjes in alle soorten en maten.

Al dwalende door dit immense gebied – dat dichterbij Arnhem ligt dan bij de Randstad, meer inwoners telt en in bepaalde opzichten ook heel wat meer lijkt te bieden – vroeg ik mij opeens af of je dit soort gebieden, daar waar ze het stedelijk belang niet direct dienen of raken, niet gewoon aan hun lot moet overlaten. Maak ze regelluw, biedt ruimte sec voor creativiteit en natuur en laat het maar gebeuren en groeien, of juist niet. En in dat laatste geval is er ook eigenlijk niets verloren, maar heb je wel geprobeerd kansen te benutten en nieuwe te creëren en dergelijke experimenten op die schaal zijn leerzaam en vooralsnog dankzij onze regelzucht uiterst zeldzaam.

(Afb. Designmuseum Red Dot, klimmuur Industriepark Duisburg en kunstwerk Halde Haniel, Henk Wentink)

Out of Storage

2011-07-19T22:19:00.001+02:00

Het FRAC Nord-Pas de Calais laat in de Timmerfabriek in Maastricht zien wat het allemaal in de kast heeft. Nu vind ik persoonlijk dat er wat betreft de kunsten nooit iets in de kast mag staan – niet gezien is niet gekend – maar dat is een ander verhaal. Ik was vooralsnog niet kapot van dat wat er te zien was. Dat lag vast aan mijn aversie tegen al te conceptuele kunst of tegen kunst die als gevolg van zijn minimale verschijningsvorm alle contact met het publiek lijkt te mijden.

Het was in ieder geval een prachtig gebouw met dito ruimten die, doordat de kunstwerken duidelijk passanten waren, respectvol werden benut. Atelier van Lieshout had de ultieme speelhut voor de kleintjes, ook als die groot zijn, verder waren er bijzondere werken van Jessica Diamond, Elina Brotherus, Jacques Villeglé, L.A. Raeven, Masato Nakamura en nog zo wat. Het mooist en meest inspirerend was echter de binnenplaats met Guesthouse Belvedere 2.0 van Maurer United.

(Afb. Me Constellation, Jessica Diamond; Type B, Masato Nakamura; Guesthouse Belvedere, Maurer United)

Het gelijk

2011-06-24T11:56:00.000+02:00

Ik kan van dit stukje, helemaal in de geest der tijd, een vurig betoog maken voor de kunsten – een pleidooi voor ons culturele en creatieve vermogen. Ik zal dat niet doen. Wij hebben immers al geschreeuwd waar het om gaat. Wij hebben petities en andere goed doorwrochte smeekschriften ondertekend. Wij hebben al met harde en onweerlegbare cijfers aangetoond dat de kunsten niet alleen goed zijn voor ons imago als beschaafd en verlicht land, maar ook goed voor onze economie, de waarde van ons vastgoed en de aantrekkelijkheid van onze steden. Wij hebben al onderbouwd dat de creativiteit ons, als land en als samenleving, heeft gebracht waar we nu zijn. Wij hebben meermalen in gortdroge en eindeloze statistieken inzichtelijk gemaakt dat kunst en cultuur miljoenen op de been brengen en goed zijn voor de werkgelegenheid en de kasstroom. We hebben al aangetoond dat kunst, cultuur en creativiteit bijdragen aan het welbevinden van mensen. We hebben zelfs al aangetoond dat de kunsten vandaag de dag een maat wordt genomen die andere onderwerpen nog nooit is genomen. Rest mij vooral de vraag: wat hebben wij nagelaten dat we nu met zijn allen aan de rand lijken te staan?

(Afb. Heinrich Lüber)

Meer Actie

2011-06-24T09:48:00.000+02:00

Nog een poging om het tij te keren. Ik hoop wel dat al deze energie en eensgezindheid beklijft, ook na deze ongekende onbenullige en visieloze bezuinigingsdrift.

Arnhem-Zuid

2011-06-10T12:28:00.001+02:00

Gisteren was het dan zo ver. Na een half jaar van noeste arbeid ligt deel 25 van de Arnhemse Monumentenreeks in de boekhandel. Een snelle vogelvlucht door de stedenbouw-kundige en sociaal-economische geschiedenis van de naoorlogse stad aan de hand van Arnhem-Zuid. Geschreven in opdracht van de Stichting Monuscript en uitgegeven door Uitgeverij Matrijs.

Kunst

2011-06-08T15:17:00.002+02:00

HNK's zomerkaart is er weer!
(met dank aan Gwen Hetharia en DBXL)

Mieren, Eigen Broek, Waterscheiding

2011-06-03T21:43:00.003+02:00

Het derde en laatste cultuurdebat voltrok zich afgelopen woensdagavond op een locatie ergens hoog in het Gelredome – het grootste theater van Nederland – met een aardig zicht op de arena waar druk werd gebouwd. Het was weer een energieke en inspirerende bijeenkomst. Ruud van Meijel (Oostpool) vergeleek kunstenaars en andere creatievelingen met die mieren die in de kolonie ogenschijnlijk niets specifieks lijken te doen, maar essentieel blijken voor het voortbestaan ervan. Naar aanleiding van het betoog van Jasper van Amstel (Gelredome) bleken verschillende deelnemers van mening te zijn dat de overheid (en dan vooral de gemeenten) best mogen zorgen voor een broek, maar het ophouden ervan moet je idealiter zelf doen. Alhoewel diegenen die zich richten op talentontwikkeling en innovatie voor deze specifieke opdracht wel degelijk een goede subsidie mogen ontvangen – zoals dat ook in het bedrijfsleven gebeurd. Gerrit Breeman (Volkshuisvesting) bleek voor ‘zijn’ wijken vooral op zoek te zijn naar creatieven die bereid waren verbindingen te maken, in de breedste zin van het woord. Opvallend was de waterscheiding die zich die avond aftekende tussen de creatieven die minder dan 35 jaren telden en zij die aanmerkelijk meer zomers hadden gezien. De eersten bleken beduidend minder met subsidies te hebben en veel meer te werken volgens het goede oude principe van ‘do it yourself’. Uiteindelijk bleek de rode draad van drie debatten vooral te zijn de dringende behoefte aan fysieke ruimte en aan een lokale overheid met visie, creativiteit en het vermogen om de dingen los te laten.

(Afb. Rijnhert, GANG)

H80

2011-06-02T10:23:00.000+02:00

Het wordt weer een druk weekeinde. Naast Arnhem Mode Biënnale en performances in Showroom Arnhem is er ook vier dagen theater en muziek op de Geitenbult.

AMB 2011

2011-06-01T12:49:00.000+02:00

Hij is er weer ...

Gone

2011-06-01T12:33:00.001+02:00

Een hele mooie van Gil Scott-Heron, peetvader van hip-hop en 'spoken word'. The music won't stop, you know.

(The revolution will not be televised, Gil Scott-Heron)

Flagship Species, Goudharig Aapje, Regelluw

2011-05-26T13:04:00.001+02:00

Het eerste grote cultuurdebat in Arnhem is een feit. Het was een drukke, leuke en, vooral, inspirerende avond met gedreven sprekers en een paar innovatieve invalshoeken. Alex van Hooff (cultuurbarbaar en directeur van Burgers Zoo) hield een vurig betoog voor een scherpe focus, samenwerking en investeringen. Hij toonde en passant nog eens aan dat een gemeente niet kan zonder specialisten met korte lijntjes en oog en ruimte voor kansen. Paul de Bruin (Bureau Arnhem en nog meer) bracht iedereen in beweging met zijn betoog voor regelluwe gebieden à la Berlijn (maar niet alleen daar), bestuurders en ambtenaren met durf, creatieven met ondernemersgeest, het grote loslaten en vergunningen die geen geld kosten, maar subsidie opleveren. Het was al met al een avond die naast energie ook nog behoorlijk wat inhoud opbracht. Als de twee volgende debatten eenzelfde resultaat hebben, dan komt het helemaal goed.

Skog

2011-05-24T21:54:00.002+02:00

Gisteren heb ik Skog van Erik Odijk gekocht. Het is een fantastische ode aan het woud – skog is Noors voor bos. Het heeft een spannende, geheimzinnige ondertoon, een ‘unheimische’ sfeer net onder de oppervlakte. Het herinnert aan de Romantiek en de verheerlijking van het grootse in de natuur en de ondergeschikte rol van de mens. Ik ben er weer heel blij mee.

(Afb. Skog Erik Odijk)

Geest moet waaien

2011-05-23T14:33:00.000+02:00

Het is al weer bijna zover. Hét festival van het gesproken woord ...

Radiation

2011-05-22T20:16:00.000+02:00

De presentatie van de Atlas voor Gemeenten 2011 afgelopen donderdag in Showroom Arnhem was een groot succes. GANG verzorgde een ijzersterk programma met veel creativiteit uit Arnhem, een bijzondere catering en een live participatie van een werk van Rob Sweere, getiteld Radiation 2.

(Afb. Radiation 2, Rob Sweere)

Atlas 2011

2011-05-18T21:21:00.000+02:00

Morgen is het dan weer eens zover. Gerard Marlet presenteert in Arnhem de Atlas van Gemeenten, editie 2011. Met een spetterend programma van lokaal creatief, cultureel talent en met ondersteuning van de gemeente wordt in Showroom Arnhem dé meetlat voor de vijftig grootste gemeenten onthuld.

De Atlas voor Gemeenten richt zich op ruimtelijk-economisch onderzoek met als doel de verschillen tussen wijken, steden en regio’s in ons land te beschrijven en te verklaren. Daarvoor wordt gebruik gemaakt van een behoorlijke collectie met unieke gegevens. Het onderzoek richt zich op verschillende beleidsterreinen als leefbaarheid, economie, arbeidsmarkt, gezondheid, milieu, infrastructuur, cultuur en sport. De Atlas is een uniek en zeer bruibaar instrument, juist vanwege de vele verschillende en vaak innovatieve invalshoeken en benadering. Alhoewel sommige gemeenten doel en middel nog wel eens door elkaar halen en het scoren in de Atlas als voornaamste streven zien.

(Afb. Atlas voor Gemeenten)

Bokkenrijder

2011-04-28T10:06:00.001+02:00

HNK, maar dan in de film.

(Animatie, Matthieu Landweer)

Hoogtepunt

2011-04-11T22:57:00.006+02:00

De Boekenberg in Spijkenisse (een ontwerp van MVRDV) heeft zijn hoogste punt bereikt. Afgelopen zaterdag werd het gevierd. Het silhouet van goudkleurige houten spanten op de zware bakstenen plint vormt een bijzonder accent in dit uniforme versteende gebied. Het is een iconografische weergave van een Zuid-Hollandse boerderij. Door de opbouw van de boekenkast – slechts één kast, maar wel vijf verdiepingen hoog – en de glazen ombouw ligt er straks een ‘echte’ berg boeken in de stad. Nog een maand of zes en dan is ie af, klaar voor de ontvangst van 150.000 boeken, en van de Spijkenissers.

(Afb. De Boekenberg, MVRDV)

Kans en contrast

2011-03-30T19:44:00.002+02:00

Ik was vorige week op een soort van studiereisje naar Keulen en Leverkusen teneinde de omgang van onze Oosterburen met oude industrie- en bedrijventerreinen nader te bekijken. Zoals meestal met dit soort reisjes, tot lering en vermaak.

Het is natuurlijk een verbaal trucje om van risico’s kansen te maken – vice versa kan overigens ook – en uiteindelijk ontlopen die twee elkaar niet zo heel veel. Maar, ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat de Duitsers de risico’s op het gebied van stad en leefbaarheid snel weten te onderkennen en vervolgens alles op alles zetten om er kansen van te maken. Daarbij wordt niet direct alles financieel dichtgerekend en alleen maar op veilig gespeeld, en wordt bij het benoemen van resultaten en effecten ook niet alleen gekeken naar de dag van morgen. De aanpak is lokaal, waar nuttig regionaal en gaat gepaard met een ogenschijnlijk grote inzet van het creatief vermogen van de stad – en dan gaat het natuurlijk niet alleen over kunstenaars.

Gemeenten zetten in op het verwerven van industrie- en bedrijventerreinen wanneer de bedrijvigheid verdwijnt en leegstand en verval dreigen. Niet alleen om te voorkomen dat die gebieden verworden tot een dislocatie, maar ook om de lacunes die de stedelijke biotoop kent hier de kans te geven zich in te vullen of laten vullen. Dat kan gaan over creatieven en kleinschalige en duurzame bedrijvigheid, maar ook over onderwijs, bevolkingsopbouw, inkomensspreiding of toerisme en recreatie. Zaak is dat de druk op de stadsranden wordt vermindert, de stad in verschillende opzichten kan verdichten en tegelijkertijd de kans krijgt om een meer complete stad te worden en te blijven.

In Keulen wordt zo de industriewijk Ehrenfeld een tweede leven gegund, waarbij het vooral de inwoners en de lokale creatieven en ondernemers zijn die de lijnen uitzetten, met steun van de gemeente en zonder de dwingende eis om alles meteen financieel sluitend te regelen. De stad lijkt er zich terdege van bewust dat de investeringen van nu zich mogelijk pas overmorgen of volgende week uitbetalen en zelfs als er geen materiële winst is, lijkt men ook genoegen te willen nemen met de immateriële opbrengsten. Dat schept inderdaad kansen. Tegelijkertijd wordt het oostelijk stadsdeel, dat grotendeels bestaat uit een omvangrijke conglomeraat van industrie- en bedrijventerreinen onder handen genomen waarbij ook de verbinding met de Rijn de aandacht krijgt. Dat laatste gebeurt in regionaal verband omdat het een gedeelde kans is. In Leverkusen speelt de ontwikkeling van Neue Bahnstadt Opladen op het voormalige Werk Opladen. Een immens terrein van 72 hectare waar onderwijs, bedrijvigheid, wonen en recreëren naast kunst en cultuur onderdak krijgen. Daarbij worden de meest karakteristieke delen van de twee hallen van circa 30.000 m² plus enkele kenmerkende gebouwen hergebruikt. Ook hier geldt dat de investeringen en creativiteit groot zijn.

Er is eigenlijk maar één maar. De sterkste beelden en de spannendste leefomgeving bestaan bij de gratie van contrasten. Daar dreigt echter de Duitse ‘Gründlichkeit und Ordnung’ een spaak in het wiel te steken, iets dat bij ons doorgaans ook altijd weer gebeurt. De drang om alles te ordenen, op te poetsen en van een duidelijk herkenbare functie te voorzien die als het even kan ook nog voldoet aan de standaarden en normen die wij voor van alles en niks hebben bedacht, dreigt toch de sfeer en op termijn ook de creativiteit dood te slaan.

(afb. Neue Bahnstadt Opladen en Ehrenfeld Köln, Henk Wentink )

Blaw

2011-03-26T23:29:00.000+01:00

Je hebt zo van die momenten ...

(Afb. graffiti in Köln)

Veel of weinig

2011-03-08T19:20:00.002+01:00

Recent werd er in verschillende media aandacht gevraagd voor het vermeende gegeven dat aan de academies te veel kunstenaars worden opgeleid. De teneur van die artikelen is doorgaans dat zij worden opgeleid voor een leven in de marge van de arbeidsmarkt en economie. Lees: voor een uitkering. Het is nog maar de vraag of die constateringen kloppen en het is zekere de vraag welk vergelijkingsmateriaal de schrijvers in deze hebben gebruikt.

Voor mijn gevoel is het niet zo zeer het aantal kunstenaars dat een probleem is, maar veel eerder de kwaliteit van de opleiding. Ik baseer mij simpelweg op dat wat ik de afgelopen jaren in mijn werk heb meegemaakt. Ik krijg met grote regelmaat te maken met jong ‘talent’ dat vers uit de schoolbank aan de slag wil gaan als kunstenaar, als artistiek ondernemer. Let wel, voor het goede begrip, ik heb het niet alleen over beeldhouwers en schilders, maar over een veel diverser beroepsgroep dan de gemiddelde krantenlezer kan vermoeden. Dat wat ik onder ogen krijg aan ondernemingsplannen, projectplannen, subsidieverzoeken en andere schrijfsels is, uitzonderingen daargelaten, vaak van een teleurstellend niveau. Bij de daaropvolgende gesprekken met de kunstenaars over hun plannen blijkt ook vaak een schrijnend gebrek aan kennis.

Daar zit hem dan ook het probleem. In het doorsnee curriculum van de gemiddelde academie is wel enige aandacht voor de kunstenaar als zelfstandig ondernemer en zijn positie in de samenleving, maar dat valt in alle opzichten in het niet bij de aandacht die er is voor de artistieke en materiaal-technische ontwikkeling, voor het artistieke discours. Kort samengevat, de kunstenaar leert vooral praten; praten over zijn werk, praten over zichzelf en praten over zijn ‘ding’. Dat is een ernstige en verwijtbare tekortkoming van de academies. Selectie aan de poort helpt wel, maar gaat er ook vanuit dat iemand in beginsel al talent, of aanleg, heeft. Als dat niet valt aan te leren, hoogstens verder kan worden ontwikkeld, dan is het juist zaak je er als onderwijsinstelling op te richten dat talent van het meest noodzakelijke gereedschap te voorzien. En daartoe behoort tenminste kennis van bedrijfsvoering, maatschappij en economisch en bestuurlijke verhoudingen, alsmede het vermogen tot enige kritisch zelfreflectie.

(Afb. Zuil van Lely, Hans van Houwelingen)

Actie

2011-02-11T14:06:00.000+01:00

CNA

2011-02-10T09:39:00.000+01:00

Cultuur Netwerk Arnhem trapte gisteren af en overhandigde haar manifest aan het gemeentebestuur van Arnhem. Ik hoop dat we nog heel veel van CNA gaan horen én zien.

Droom

2011-02-04T14:08:00.007+01:00

Dit gaat hem worden, naar een ontwerp van Todd Saunders. Zoiets ga ik bouwen. Nadat ik natuurlijk eerst mijn lapje grond aan een meer ergens ver in het noorden van Zweden heb verworven. Tot die tijd blijft het een hele mooie droom.

(Afb. Hardanger Retreat, Saunders Architecture)

Bossche Makers

2011-02-03T09:02:00.001+01:00

Er zijn kunstenaars die zich met veel liefde geheel richten op hun kunst, op de intrinsieke, technische en materiële ontwikkeling en de theoretische onderbouwing ervan. Er zijn ook kunstenaars die, met net zo veel liefde, de luiken wijd openzetten en zich direct richten op de samenleving, en hun kunst en artistiek perspectief inzetten voor een maatschappelijke behoefte, een ontwikkeling, een probleem of een misstand. Beide keuzes zijn legitiem, beide verdienen respect.

Omdat ik nu een klein jaar voor het Bossche Makershuis heb gewerkt, heb ik het tweede type kunstenaars, met engagement, van heel nabij meegemaakt. Het is goed en inspirerend om te zien wat dergelijke kunstzinnige interventies kunnen betekenen voor een buurt, wijk of zelfs stad. Het is ook mooi om te zien dat niet alleen de kunstenaar groeit in zijn rol als betrokken kunstenaar en opdrachtnemer, maar dat het publiek ook naar de kunstenaar toegroeit en daardoor iets doet en ervaart wat het doorgaans niet snel had gedaan. De waardering en het respect voor elkaar, en elkaars werk en drijfveren groeit en draagt bij aan dat wat we, met enig gevoel voor drama, het ‘samen leven’ kunnen noemen.

De essentie van dat wat het Bossche Makershuis doet is niet nieuw, maar de aanpak en de service zijn dat wel. Het Makershuis – dat overigens bestaat uit kunstenaars – zet zich in als ‘zetbaas’, als creatieve spin in het web van opdrachtgevers en opdrachtnemers. Waarbij het bij die laatste altijd gaat om professionele kunstenaars uit alle disciplines. Het Makershuis formuleert de opdracht en selecteert daarbij geschikte kunstenaars uit een netwerk van nu al meer dan 400 mensen. Makershuis en kunstenaars formuleren vervolgens een plan van aanpak en gedurende de uitvoering van de opdracht ondersteunt en coacht het Makershuis de betrokken kunstenaars in hun werken. De opdrachtgevers bestaan uit corporaties, bedrijven, maatschappelijke instellingen en in toenemende mate uit gemeenten.

De discussie over of datgene dat uit die kunstzinnige interventies voortkomt kunst is, is hier niet van belang. Van belang is dat de kunstenaar niet verwordt tot instrument pur sang, tot maatschappelijk werker, dat is immers een vak apart. De kunstenaar werkt als een zelfstandig professional en zet zijn bijzondere gaven heel direct in voor de uitvoering van zijn opdracht. Hij werkt midden in de samenleving en niet zelden met (aspecten van) die samenleving als materiaal en inspiratiebron. Maar, zijn bijzondere kennis en kunde staan buiten kijf en terwijl de samenleving de vruchten plukt van zijn inzet, richt hij zich met deze aanpak ook op de ontwikkeling van zijn kunstenaarschap en zijn kunst.

(Afb. Het Bossche Makershuis)

Perspectief

2011-01-25T20:19:00.003+01:00

Subwalk in Showroom Arnhem, just another perspective.

Lüber

2011-01-09T17:34:00.003+01:00

Ik zag gisterochtend in de sportschool een mooie documentaire over Heinrich Lüber. Dat was allebei voor het eerst. Normaal staan daar tv en radio tegelijk aan, de eerste zonder geluid op een of ander vaag programma en de ander op een muzakje in house-sferen; blijkbaar om het communiceren anders dan het opsteken van een hand onmogelijk te maken. Ik heb er overigens geen moeite mee. Het is mij nog nooit gelukt om tijdens het sporten een serieus gesprek te voeren en bovendien kom ik er ook niet om gesprekken te voeren.

Terug naar Lüber. Ik had tot gisterochtend nog nooit werk van hem gezien. Waarschijnlijk omdat ik altijd moeite heb gehad met performances. Waar dat aan ligt weet ik niet zo goed. Misschien omdat het ik allemaal te direct en confronterend vind, te dichtbij, of door mijn schroom om in het publiek te worden ‘uitgenodigd’ mee te doen. Misschien is het heel gewoon mijn ding niet. Hoe dan ook, Lüber bleek een slag apart. Juist doordat hij als bevroren in de tijd in een doorgaans onmogelijk positie op een met zorg geselecteerde locatie ‘stil’ lijkt te staan, wordt zijn werk zo sterk dat je het wel moet zien – wilt zien.

Lüber lijkt wat op Mark Jenkins. In die zin dat ook hij schijnbaar alledaagse taferelen door zijn aanwezigheid een flinke draai geeft, al of niet met een knipoog. Maar, daar waar Jenkins normaal schittert door afwezigheid en zijn bijna ‘levensechte’ sculptuur de performance doet en de confrontatie aangaat, daar voert Lüber alles zelf uit. Dat geeft het werk ook zijn kracht en overtuiging. Opeens hangt of staat of ligt daar een vent op een plek die niet alleen volstrekt onlogisch is, maar die ook de zwaartekracht in alle opzichten lijkt te trotseren. Daarmee verandert de locatie, meestal een architectonische setting, drastisch. Opeens lijkt hij niet meer te zijn wat ie was. Er wordt een vraag gesteld, je wordt gedwongen de locatie opnieuw te bezien, je standpunt te wijzigen. Wat klopt er niet, of wel, wat is het eigenlijk? Daarmee wordt Lüber letterlijk een ‘eyeopener’.

(Afb. Heinrich Lüber)

Exit Through the Gift Shop

2011-01-05T20:07:00.004+01:00

Hij lag al een tijdje op de ‘stapel’, een verjaardagscadeautje, maar nu heb ik hem dan toch eindelijk gezien. Het verhaal van Banksy, cynicus en kunstenaar. Dat laatste vooral en bij uitstek op de straat. De documentaire, mockumentary, film – geef het maar een naam – was goed, bij vlagen hilarisch en vol (zelf)spot. Als kijker wordt je doorlopend op het verkeerde been gezet en, naast alle humor, is dat wel zo mooi aan 'Exit Through the Gift Shop'. Ik heb me anderhalf uur prima vermaakt, en Banksy is en blijft natuurlijk heel erg goed.

(Afb. Banksy)

2011

2011-01-01T13:20:00.001+01:00

Het is weer zover ...

(Afb. 2011, Gwen Hetharia)

BTW-circus

2010-12-23T18:23:00.002+01:00

Ik snap ergens niet zo goed dat iedereen zoveel energie wil steken in het bestrijden en omzeilen van die BTW-verhoging op de kunsten. Uiteindelijk is die paar piek niet het echte probleem. Dat is de afname – of zelfs het verdwijnen – van subsidies van rijk, provincies en gemeenten tegelijk, gecombineerd met de kostenstijgingen van de komende jaren en een schraal politiek windje dat cultuurminnaars neerzet als een bekrompen elite en cultuurmakers als eeuwige profiteurs. Die BTW lijkt vooral een bliksemafleider, die helaas nog behoorlijk goed werkt ook.

Niemand, helemaal niemand, ook niet in de kunstensector, heeft tot nu toe beweerd dat er niet kan of mag worden bezuinigd op de sector en de verschillende disciplines. Het enige wat er wordt gevraagd, is omdat met visie, beleid en respect te doen - en om in gesprek te blijven met degenen die het aangaat.

(Afb. Circus Baobab, Oerol, Geroma)

Langanes

2010-12-21T21:27:00.005+01:00

Ik was oude reisfoto’s aan het doorvlooien, gewoon om weer eens wat van de reis zelf te proeven, toen ik deze tegen kwam. Gemaakt op het schiereiland Langanes, aan de noordoostkust van IJsland.

Volgens het verhaal geldt op de kusten van Langenes de tijd niet. Ik weet niet of dat klopt. Ik ben er drie volle dagen geweest en ben in al die tijd slechts eenmaal een jager tegen gekomen. Voor de rest is Langanes leeg en verlaten, met uitzondering van de vele tienduizenden vogels en een enkele dolfijn. Wind, zon en water overheersen, en de eindeloos trage golven die melancholisch over het strand spoelen en wit uitgebeten drijfhout van over de hele wereld meevoeren.

(Afb. Langanes, Henk Wentink)

Arnhem aan Zee

2010-12-11T15:33:00.001+01:00

HNK in Arnhem aan Zee, onze eigen creatieve telefoongids. Met dank aan Arnhem aan Zee en O.K. parking.

WWIK of niet WWIK

2010-12-04T21:27:00.000+01:00

Het kabinet wenst in zijn bezuinigingswoede de WWIK met ingang van 2012 definitief en zonder overgangsregeling te beëindigen. Tel uit je winst, aldus de zelfbenoemde spreekbuis van de samenleving annex gedoogpartij. Maar, is er wel sprake van winst? Of hebben we hier eerder te maken met symboolpolitiek, met het oog op de bühne?

Er zijn mensen die beweren dat de WWIK vooral uitstel van executie is. Dat op kosten van de gemeenschap kunstenaars en andere creatieven – die vaak met de rug naar diezelfde gemeenschap lijken te staan – nog een paar jaar van de straat worden gehouden. Er zijn ook mensen (en onderzoeksrapporten) die met ‘facts and figures’ beargumenteren dat de WWIK een aanzienlijk deel van de kunstenaars en andere creatieven een steuntje in de rug geeft op weg naar een zelfstandige al of niet gemengde beroepspraktijk.

De WWIK is geëvalueerd en de cijfers zijn alleszins optimistisch. Natuurlijk valt een deel van de deelnemers af, dat was en is onvermijdelijk. Zelfs een strengere schifting aan de poorten van de academies zal daarin weinig tot geen verandering brengen. Natuurlijk is de regeling vatbaar voor verbeteringen. Dat is een kwestie van voortschrijdend inzicht en daarbij zou ook de doorlooptijd van de regeling aanzienlijk kunnen worden bekort. Uiteraard moet er iets veranderen in de houding van kunstenaars en creatieven. De kloof tussen hen en de rest van de samenleving lijkt groter dan ooit en daar heeft niemand baat bij. Daar liggen dan ook mooie uitdagingen voor alle betrokkenen.

Maar, het beëindigen van de regeling gaat verder dan het spreekwoordelijke kind met het badwater weg te gooien. Het is een vernietiging van kapitaal, kennis en kunde. Het is de dood in de pot voor een creatief en kunstzinnig perspectief op onze wereld, onszelf en ons doen en laten. Het maakt een einde aan vele professionele carrières in de dop. Het dwingt grote groepen creatieve, kunstzinnige en culturele ondernemers terug naar de marge van de samenleving. En, een argument voor de kruideniers onder ons, het zal onderaan de streep niets opleveren.

(Afb. Oppression, E. Pietersen)

STRP

2010-11-19T23:46:00.003+01:00

Gisteren naar de opening van STRP geweest en Chris Cunningham gezien en gehoord. Vreemde, verontrustende, morbide beelden op een snoeiharde housedreun die zwaar op het middenrif inwerkt. Het is hard en indringend werk, waar je nog lang over na blijft denken.

Gaaf werk

2010-11-18T12:35:00.001+01:00

Dit kwam ik laatst tegen. Het is van Daniela Schwabe en ik vind het gaaf. Groot formaat schilderKunst met een werveling van wel en niet herkenbare vormen en kleuren in een overdonderende compositie.

(Afb. MIG en GRA, Daniela Schwabe)

Nieuw voor oud

2010-11-13T14:35:00.005+01:00

De naoorlogse ontwikkelingen in de kunsten kenmerken zich voor wat betreft de ondersteuning vanuit de overheid onder meer door het principe ‘nieuw voor oud’. Het schijnt niet zo kies te zijn om dat te zeggen en regelmatig komt er ook geld bij, zij het niet veel, maar minstens net zo vaak worden bestaande initiatieven, activiteiten of functies ingeruild tegen nieuwe. Daar is volgens mij niets mis mee, maar in de kunstwereld stuit het opvallend genoeg op grote weerstand.

Ondanks het innovatieve imago van de kunsten, blijken de beoefenaars ervan moeite te hebben de gevestigde artistieke dinosauriërs los te laten. De kunstwereld lijkt wat betreft vernieuwing vooral een conservatief wantrouwen te koesteren. Ik kan het niet staven met cijfers, maar het wantrouwen lijkt het grootst bij die initiatieven die precies volgens dat principe hun huidige positie hebben verworven. Daarmee wordt de focus onbewust verlegd van inhoud naar middelen, geld dus. De erkenning van het eigen artistieke vermogen wordt dan sterk gebaseerd op de verworven subsidie en die verworven subsidie wordt vervolgens gezien als een onvervreemdbaar recht.

Los van het feit dat je geld doorgaans maar één keer kunt besteden, is er niets mis met een regelmatige doorstroming. Zo krijgt nieuw talent een kans en blijft er een constante ontwikkeling mogelijk, voor allen. De vraag of die ontwikkeling altijd de goede kant op gaat, is in deze natuurlijk helemaal niet relevant. Het afbouwen van bestaande subsidies ten gunste van nieuwe initiatieven is dan ook geen motie van afkeuring voor diegenen wiens subsidie wordt beëindigd. Het is wel een steun in de rug van nieuw en jong talent en van innovatieve ideeën. Het schept nieuwe kansen, bevordert een doorlopende ontwikkeling en prikkelt alle betrokkenen. Meest belangrijke is dat het voorkomt dat subsidie verlenen én ontvangen verwordt tot een gedachteloos en hol automatisme.

(Afb. Monolitten, Gustav Vigeland)

Beeld Hal Werk

2010-11-04T13:40:00.001+01:00

Gewoon in Amsterdam Noord een oude industriële hal vullen met beeldende kunst. Zo dicht op elkaar dat het soms kruip-door-sluip-door wordt en de kunst je aan alle kanten lijkt te bespringen. Maar, het was de moeite waard. Doordat de locatie en de opzet van de expositie de bekende pretenties hadden ontweken, was er alle ruimte voor de kunst en dat was wel zo prettig. En zeg nou zelf, kunstwerken waarop wordt vermeld ‘Betreden op eigen risico’, geven toch hoop.

(Afb. Beeld Hal Werk, Henk Wentink)

Over kunst

2010-11-03T11:34:00.002+01:00

Krimpen

2010-10-27T20:39:00.002+02:00

Groei was en is, opvallend genoeg, het credo in alle beleid en visies die ik de laatste tijd heb mogen doorlezen. Organisaties groeien en zoeken naar meer bereik. Producenten mikken op een consument die meer en meer consumeert, terwijl er al zo veel onzin op de schappen ligt. De overheid wil meer bereiken, zoekt naar groeiscenario’s en hoopt op expansie op tal van gebieden. Behalve op het vlak van personeel, maar dat is een oude bekende. Als we maar groeien, dan liggen de beroemde ‘gouden bergen’ weer in het verschiet. Die hang naar groei staat in schril contrast met de prognoses, waar zelfs het meest optimistische model wijst naar een perspectief van krimp.

Dat speelt in de discussie en in het politiek-bestuurlijke debat binnenskamers nog wel een bescheiden rol – waarbij het overigens vooral bij woorden blijft – maar buitenshuis wordt daar vooralsnog met een grote boog omheen gelopen. Waarmee meteen maar weer eens het struisvogelkarakter van de gemiddelde bestuurder wordt onderstreept, en de enorme kansen die krimp ons biedt voorlopig onbenut lijken te blijven.

Ik pleit er voor dat we in het zicht van de aanstormende afname vooral flink gaan experimenteren. Voor het eerst in de geschiedenis van de ruimtelijke ordening kunnen wij ‘live’ en op grote schaal met onze ruimte, ons wonen, leren, werken, recreëren en vervoeren, gaan experimenteren. We kunnen zelfs gebieden gaan aanwijzen die we niet bestemmen – een unicum in ons overgeregelde landje. We kunnen steden, dorpen en gehuchten, kantoorparken, bedrijven- en industrieterreinen wegbestemmen. We kunnen op enorme schaal gaan herschikken waarbij we kunnen uitgaan van principes als ‘vol’ of ‘leeg’, ‘bebouwd’ of ‘onbebouwd’, en dat in de meest letterlijke zin van het woord. We kunnen duurzame bebouwde gebieden creëren, waarbij we alle stedenbouwkundige typologieën nog eens uitproberen, van compacte stad naar netwerkstad, en tegelijkertijd nieuwe modellen ontwikkelen. We kunnen New Towns plannen en bouwen, en we kunnen gebouwd erfgoed op grote schaal gaan herbestemmen. We kunnen zo veel proberen en, met een beetje goede wil en creativiteit, bereiken. Het lastige is alleen dat we hiervoor bestuurders met ‘kloten’ nodig hebben, en vindt die vandaag de dag maar eens!

(Afb. Maquette van de werkelijkheid, Frank Halmans)

ARTI10

2010-10-07T14:38:00.002+02:00

Gisteren een bezoek gebracht aan ARTI10 in Den Haag. Het blijft een noodzakelijk kwaad die beurzen, net als openingen. Bij dergelijke happenings draait het mij te veel om het kunstwereldje, het netwerken en, in populair Nederlands, het ‘ouwehoeren’. Daar doet iedereen driftig aan mee, mezelf incluis. Het is dan ook niet bedoeld als een beschuldiging, maar meer als een constatering voor eigen rekening.

Het sfeertje was niet onaardig; de kunst over het algemeen wel. Zoals een Arnhems kunstenaar die daar niet toevallig ook rondwandelde bij binnenkomst al opmerkte: als je je best doet, hangt d’r nog wel wat aardigs tussen. Nou dat klopte, meer kan ik er ook niet van maken. Leukste vond ik Project M-340, dat met zijn hippe en underground sfeertje lekker afweek van de wel heel bekende norm en, zonder nu de lokaal-chauvinist te willen uithangen, had Arnhem Art ook nog wel wat moois in de aanbieding.

(Afb. affiche, Project M-340)

RUHR 2010

2010-09-21T20:54:00.002+02:00

Afgelopen weekeinde twee dagen lang rondgezworven tussen Essen en Duisburg. Op zoek naar al het moois van Ruhr 2010. Ik heb veel gezien, maar ben toch wat ontevreden. Je krijgt bij zo'n evenement de indruk dat je meer mist dan dat je ziet en hoort. Het is veel, en het gebied is groot en nogal complex. Vooral van die werken die speciaal voor Ruhr 2010 zijn gemaakt, bleek het vaker dan me lief was een raadsel waar het precies lag en hoe je er moest komen.

De Duitsers wisten goed de indruk te wekken van een overladen programma, veel tekst, af en toe beeld, maar geen kaarten. Tot onze frustratie – en we waren echt niet de enigen – bleken er geen bruikbare plattegronden voor de kunstwerken buiten de steden.

Kwestie van jammer én een gemiste kans. Maar goed, Zollverein, Landschaftspark Duisburg-Nord, de verschillende kunstjes op de voormalige mijnstortplaatsen in het Emscher Landschaftspark en vooral Museum Folkwang waren erg fijn om mee te maken. Het leukste was zonder meer het reuzenrad in de ‘Kokerei’. Aangedreven door wieltjes op zonne-energie ga je van hoog boven naar diep onder de ovens. En vrijdag ... proberen we Ruhr 2010 gewoon nog een keer, want het is wel een fenomenaal gebied.

(Afb. trappenhuis Zollverein, Rem Koolhaas en Kokerei)

Jam

2010-09-17T16:19:00.001+02:00

Paul Weller gezien in Tivoli, Utrecht. Van The Jam tot hier, hij is en blijft goed, een vet genoegen om naar te luisteren.

Het grote onvermogen

2010-09-15T20:27:00.000+02:00

Cultuur vermag veel. Als ik door beleidsnota’s blader zie ik dat cultuur (en dus ook de kunsten) doorgaans wordt beschouwd als een soort van wondermiddel. Het schijnt goed te zijn tegen vereenzaming, tegen sociaal-economische misstanden en tegen maatschappelijke vervreemding. Cultuur blijkt ook het denkvermogen van mensen in gunstige zin te stimuleren, de eigen creativiteit en het kritisch denken te bevorderen en een economische impuls van veelal nog ongekende en ongeziene omvang en mogelijkheden te zijn. Dat klinkt goed, erg goed zelfs. Het lijkt mij dus – gezien de huidige maatschappelijke en sociaal-economische ontwikkelingen – niet meer dan logisch dan dat dit wondermiddel intensief en op grote schaal wordt ingezet om het sombere tij te keren.

Helaas, en vreemd genoeg, is niets minder waar. Zelfs die gemeenten die cultuur, kunst en de creatieve economie in woorden hebben omarmd, schromen niet om zwaar tot zeer zwaar te bezuinigen op de voor cultuur beschikbare middelen. Het onvermogen om keuzes te maken die er toe doen is schrijnend. Bestuurders van hoog tot laag grijpen uiteindelijk weer terug op de kaasschaaf. Het enige verschil is dat daar nu andere termen voor worden gebruikt. Een ‘percentuele taakstelling’ is zo ongeveer de mooiste die ik heb gehoord – en de meest verhullende. Wat het niet verhuld, is dat de kaasschaaf of hoe die verder ook mag worden genoemd natuurlijk een karakteristiek zwaktebod is, en een brevet van verregaande incompetentie.

Laatst sprak een wethouder met sombere stem de schijnbaar wijze woorden: “Het kan natuurlijk niet zo zijn dat er beleidsterreinen worden uitgesloten van bezuinigingen.” Het was een mooi stuk misleidende retoriek. Het gaat om dat ‘natuurlijk’. Want, als je daadwerkelijk ambities hebt benoemd, is het natuurlijk wel (!) mogelijk om een beleidsterrein uit te sluiten van bezuinigingen. Het is dan zelfs mogelijk hiervoor extra middelen beschikbaar te stellen, ondanks de economische tegenwind. Het enige dat dat vereist van bestuurders is visie, kennis van zaken en moed – de moed om keuzes te maken en verder te kijken dan de electorale waan van de dag.

(Afb. Nightmare, Henry Fuseli)

The Great Wide Open

2010-09-08T08:09:00.000+02:00

Het was lang geleden dat ik naar een meerdaags festival ben geweest. Ik heb het niet zo op grote groepen mensen langer dan een paar uur. Maar, hij was fijn: 'Into the great Wide Open'. Leuke bands (sommige wat minder, een enkeling meer dan), een hele goede sfeer en twee prachtige locaties in de duinen en bossen van Vlieland.

Respect voor de organisatie die een klein, maar heel fijn feest wist neer te zetten met een mooie programmering en een relatief bescheiden aantal bezoekers ergens tussen zand, zee en zon. Beste bands voor mij: Admiral Freebee, Balthazar, The Upsessions en ja, vooruit dan, Arno.

Moet wel eerlijk zeggen dat ik lang niet alles heb gezien. Zaterdag lonkte vooral het lekker lui liggen onder een warm zonnetje in een duinpan ergens langs de zee.

(Afb. Into the Great Wide Open)

Sober

2010-09-01T19:17:00.003+02:00

Heel erg mooi, vind ik dit.

Indrukken

2010-08-28T14:02:00.003+02:00

Het is mooi en behoorlijk intensief en nogal veel. De expositie van Inez van Lamsweerde & Vinoodh Matadin overtuigt wel en overdondert ook. Dat laatste komt door het grote aantal werken en de hoge dichtheid per vierkante meter. Het blijft gelukkig wel bijzonder en er zitten een paar prachtige en onwerkelijke platen bij. Alhoewel ik soms wat moe wordt van al die graatmagere modepopjes. De meer persoonlijke portretten vind ik veel spannender.

Heel anders, en misschien wel mooier, vind ik het werk van Alexander Gronsky. Zijn foto’s zijn een bijna grafische abstractie van Russische buitenwijken of een verstilde opname van leven aan de rand van de bewoonde wereld. Prachtige plaatjes van witte en grauwwitte kleuren en van de mens scherp afgetekend tegen een immense leegte.

(Afb. Less Then One en The Edge, Alexander Gronsky)

Het falen

2010-08-19T13:21:00.001+02:00

Een postzegel van 44 cent vergeten, kost je een jaar studievertraging. Diegene die dat discutabele regeltje netjes heeft gehandhaafd, is als ambtenaar en ‘über-regelneef’ ongetwijfeld geslaagd, maar heeft als redelijk, zelfdenkend mens definitief gefaald.

(Der Prozess, Franz Kafka)

Spanning

2010-08-15T10:39:00.001+02:00

Een prachtige plaat. Veel spanning en verhaal waarbij alles naar het midden lijkt te wervelen, en dan omhoog. Het is een werk van Miyuki Okuyama, een Japanse fotografe die al weer een tijdje in Nederland woont en werkt. Het is zo’n plaat waar ik heel lang naar kan kijken. Een plaat met een licht driegende, unheimische sfeer. Een plaat met verhalen, waar ik ook mijn eigen fantasie nog de vrije hand kan geven. Ik ben dan ook erg blij dat ie straks in mijn kamer hangt.

(Afb. Zonder titel, Miyuki Okuyama)

De jacht

2010-08-11T22:20:00.007+02:00

Liever geen politiek hier, dacht ik toen ik met mijn blog begon. Maar, je kunt niet altijd de kaken op elkaar blijven houden. De nationale beweging van die geblondeerde volksmenner uit Venlo heeft de jacht na haar verkiezingswinst pas echt geopend. Alles wat afwijkt van de door deze beweging gepropageerde rechte weg wordt voorzien van het etiket ‘extremist’, ‘lid van de linkse kerk’, ‘culturele elite’, ‘tegen het vrije woord’ en meer van dat fraaie proza. Dat deze beweging zich daarbij tenminste net zo extreem opstelt als diegenen waar ze op jaagt, dringt blijkbaar niet of nauwelijks tot iemand door. Net zo min als het simpele feit dat veel van de aanhang ervan ook niet echt past in het plaatje van de ‘modelburger’ zoals het deze beweging voor ogen lijkt te staan.

De jacht begon bij aanhangers van de islam, maar breidt zich als een kleffe olievlek uit. Liefhebbers van kunst en cultuur zijn de volgende prooi en daar lijkt het niet bij te blijven. Als overtuigd ‘aanhanger van de linkse kerk’ en actief lid van de ‘culturele elite’ blijf ik wel zitten met de enorme stilte aan die kant. Zonder frisse tegenwind voorzie ik straks een grote kaalslag in dit landje. De kruisbestuiving tussen onze cultuur en die van elders is dan definitief de nek omgedraaid. Musea en theaters zijn verworden tot opvangcentra voor werke- en dakloze kunstenaars, acteurs, musici en andere creatieve geesten. Alleen het openluchtmuseum heeft de hetze overleeft en bezit dependances in onder meer Urk, Staphorst en Werkendam. Het Rijksmuseum is dan ontdaan van vreemde smetten en huisvest het Nationaal Historisch Museum en alles wat de beweging niet begrijpt, is uit het straatbeeld afgevoerd. Zo krijgen wij wat we verdienen, want wie zwijgt of slechts met loze argumenten komt, stemt toe. Toch?

(Afb. Der Krieg, Franz von Stuck)

Ontwerpen voor water

2010-08-05T21:26:00.002+02:00

Ik werk al weer een tijdje in Spijkenisse en onlangs was ik in de buurt van de Berenplaat – een productiefaciliteit voor drinkwater. Het schoot mij te binnen dat Wim Quist hier een imposante collectie gebouwen heeft ontworpen.

De ontwerpen zijn voornamelijk gericht op hun functie en de vorm volgt, geheel volgens het modernistische boekje, die rol. Maar, Quist is er door materiaalgebruik, constructie en vormentaal in geslaagd een bijzondere lading aan de gebouwen mee te geven. Dat, plus hun situering op het karakteristieke, stille en verlaten ogende terrein maakt dat het geheel wordt getekend door een futuristische en ietwat ‘unheimische’ sfeer. Ik vind het wel wat.

(Afb. Beverplaat Waterwinning, Wim Quist, foto’s Leo Roubos)

Robodock!

2010-08-02T10:22:00.001+02:00

Terug van weggeweest: Robodock! In september is er weer een editie van dit festival. De laatste was in 2007 en ondanks de omvang van het programma toch een beetje een tegenvaller. Zelfs oudgedienden als SRL werden getekend door herkenning en machines die niet echt werkten. Ik hoop van harte dat Robodock 2010 weer zijn naam en faam waarmaakt. Want de idee erachter is goed en verdient een programma dat staat. Afijn, laat ik op voorhand niet te veel zwart kijken. Er is ten slotte weer iets om met spanning naar uit te kijken. Al was het maar omdat Robodock in ons landje een uniek festival is.

(Afb. Robodock)

No art here

2010-07-30T20:37:00.002+02:00

Een kreet op het natte asfalt ergens midden in Spijkenisse op een grauwe natte Hollandse zomerdag. Een diepzinnig doordenkertje of een laatste wanhoopskreet?

(Afb. tag, een onbekend kunstenaar)

Lege dop

2010-07-27T22:15:00.006+02:00

In het trieste licht van de aanstormende bezuinigingen – bezuinigingen waarover net zo veel verschillende opvattingen bestaan als er deskundigen zijn – nemen nogal wat gemeenten een opmerkelijk en redelijk stupide besluit: zij voeren een vacaturestop in.

Alle mooie woorden over HRM en strategie ten spijt, besluiten zij per direct geen nieuw personeel meer aan te nemen. Daarmee zijn die gemeenten die dit onzalige besluit omarmen, druk bezig de poten onder hun eigen toch al wankele ‘organisatiestoel’ weg te zagen. Het besluit klinkt stoer op de bühne, maar gaat van kwaad naar erger. De meeste gemeenten worden grijzer en de kennis van die grijze massa veroudert en verzwakt zienderogen. Dat laatste wordt nog eens versterkt doordat veel gemeenten weinig tot niets doen aan personeels- en competentieplanning voor een periode langer dan vijf jaar en het opleidingsbudget zelden strategisch wordt benut, als het al wordt benut.

Daarmee hollen de gemeenten zichzelf steeds verder uit. Kennis gaat verloren, er vallen steeds vaker steeds grotere gaten en het personeelsbestand wordt in toenemende mate oud, ziek, zwak en misselijk, ook al omdat de ontslagruimte voor ambtenaren op rigide wijze is ingeperkt. De consequentie is dat gemeenten, ondanks alle mooie voornemens, meer en meer de deuren wijd moeten openzetten voor de beruchte ‘externe inhuur’. Bureau’s in alle soorten en maten komen, en gaan zelden. Ik ken gemeenten waar de ene externe de andere inhuurt.

Die groeiende en doorgaans visieloze externe inzet leidt er toe dat de eigen werknemers alleen nog maar routinematige werk mogen én kunnen doen – de lopende band. De bijzondere klussen en projecten worden extern uitbesteed en daarmee verdwijnt een belangrijk aspect dat het werken voor de overheid nu juist zo aantrekkelijk zou kunnen maken. Een onvermijdelijke consequentie is dat de organisatie steeds meer en sneller kennis en kunde verliest. De externen doen immers het ‘kunstje’ en de wijze waarop dat gebeurt en met wie, blijft een goed bewaard extern geheim. Dat leidt er dan weer toe dat uiteindelijk de ‘goeien’ de organisatie verlaten en al dat rest is een lege, praktisch nutteloze dop.

(Afb. Skrik, Edvard Munch)

Cultuurwerf

2010-07-19T22:18:00.001+02:00

Een goede naam voor een podium voor de kunsten in een havenstad. Gisteren ben ik er geweest, locatie Willem3, bij de opening van een expositie van vier beeldend kunstenaars. Voor mij sprong Michiel Boekhoudt er uit. Zijn werk blijft boeien. In felle contrasterende kleuren met citaten en delen van citaten, al 'sampelend' verwijzend naar ideeën, opvattingen, grote en kleine gedachten uit heel het menselijk oeuvre en al dat ons beweegt of heeft bewogen. Een dwingende reflectie op onze werelden, zowel de tastbare als de minder tastbare.

(Afb. Corporate Image 4, Michel Boekhoudt)

Rondje theater

2010-07-08T21:47:00.003+02:00

Gisteren het “Ommetje Lingezegen” gedaan. Locatietheater in een landschapspark in wording, in dat stukje van de Betuwe dat steeds meer klem komt te zitten tussen Arnhem en Nijmegen. Was het leuk? Op een bepaalde manier wel; al was het maar omdat ik zelden in dit gebied kom en de locaties goed waren gekozen. De organisatie zat zonder meer degelijk in elkaar, maar het niveau van de amateur overheerste. De meeste van de zeven stukjes, bleven weinig meer dan stukjes en stegen niet boven de eigen overbekende standaard uit. Slechts twee van de zeven bleken echt sterk en overtuigden door de combinatie van locatie, choreografie, tekst en beeld.

Het koor dat aan de ene zijde van een viaduct over de A325 in stijl de automerken zong – bij tijd en wijle overstemd door het geraas van hun onderwerpen – terwijl tussen hen en het publiek aan de andere zijde van het viaduct twee mannen een vreemde en vertraagde dans uitvoerden, was in alle opzichten goed. Maar, het mooist was een dans die in samenwerking met Introdans werd uitgevoerd onder fraaie muziek en percussie in een verlaten stoffig kassencomplex. Dat was een beetje het ‘kippenvel’ dat ik zocht. Een fraai beeld leverden tot slot de klassieke boerenkoppen van het Elster Mannenkoor die in een suikerbietenveld tegen een zonsondergang een stuk uit het Stabat Mater ten gehore brachten.

(Afb. Eiland Batouwe / Ommetje Lingezegen, Karlijne Pietersma)

HNK

2010-06-30T10:26:00.001+02:00

Dat ik mijn zomerkaart er weer uit heb gedaan. Een jaarlijks terugkerend ritueel om HNK’s kwaliteiten onder de aandacht te brengen.

(Afb. HNK, DBXL)

Ruimte

2010-06-16T22:02:00.001+02:00

Kunstenaars hebben, naast het onvermijdelijke talent, een fundamentele behoefte aan twee zaken: publiek (afnemers) en ruimte – niet noodzakelijk in die volgorde. Het eerste zou logischerwijs uit het talent van de kunstenaar moeten kunnen voorkomen. Ik hou dat bewust een beetje vaag, want de praktijk leert dat er vaak meer voor nodig is dan alleen artistiek talent. Het tweede betreft letterlijk de ruimte om te werken en te ontwikkelen. Het eerste is aan de kunstenaar zelf; het tweede kan door een gemeente worden opgepakt. Zeker, wanneer die gemeente creativiteit en werkgelegenheid heeft benoemd als beleidsambities, speerpunten of vergelijkbare tot de verbeelding sprekende kreten.

In de startfase van een creatieve of artistieke carrière is fysieke ruimte even schaars als cruciaal, en schaarse goederen zijn duur. Het scheppen van ruimte is dan een dankbare taak om de beroepspraktijk van kunstenaars en vormgevers te ondersteunen, om nieuw talent kansen te bieden, om creativiteit voor de stad te behouden, om bedrijvigheid en kleinschalige werkgelegenheid te stimuleren en om functionele verscheidenheid in wijken en stadsdelen te brengen en leegstand te voorkomen. Dat betekent dat die gemeenten afzien van een individueel kunstenaarsbeleid – dat grosso modo toch tot niets leidt – en focussen op het scheppen van voorwaarden voor de beroepsgroep.

Atelierbeleid sec, zo leert de ervaring, is niet voldoende. Het gaat namelijk niet alleen om fysieke ruimte, maar ook om het samenbrengen van functies (kennis, productie en presentatie), het faciliteren en stimuleren van de ontmoeting tussen theorie en praktijk (werkplaatsen, productiehuizen en coaching) en tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers (netwerkorganisaties). Het scheppen van fysieke voorwaarden moet één op één samengaan met het scheppen van organisatorische en inhoudelijke voorwaarden. En, ten slotte, blijkt het ook te gaan om kunstenaars die hun verantwoordelijkheid nemen om wanneer ze kunnen doorstromen, dat ook te doen en zo op hun beurt bijdragen aan het scheppen van ruimte voor nieuw talent.

(Afb. Orbino, Luc Deleu)

Niets menselijks

2010-06-10T19:45:00.015+02:00

Afgelopen zaterdag stond er een artikel in NRC over een rechtszaak in de Verenigde Staten van Amerika van de éne kunstverzamelaar tegen de andere connaisseur. Daarbij concludeerde de rechter, in mijn woorden, dat de kunstwereld klaarblijkelijk mede werd bevolkt door harde, niets ontziende hebzucht en broodnijd en dat de eerlijkheid soms ook ver was te zoeken.

Gelukkig maar. Want omdat het gaat om kunst met een hoofdletter – door sommigen ervaren als het summum van onze beschaving – wil dat nog niet direct zeggen dat de minder fraaie karaktertrekken van de mens hier schitteren door afwezigheid. In mijn ervaring zijn kunstenaars en andere
bewoners van de kunstwereld
mensen, net als u en ik. En ook
hen is niets menselijks vreemd.

(Afb. Made in Arnhem, Ivonne Zijp)

6 Meiden en Hondsdagen

2010-06-09T23:02:00.001+02:00

Twee tips voor evenzoveel fijne exposities, vind ik dan. In galerie Espace Enny in Laag Keppel exposeren “Six Dutch Girls”. Anya Janssen, Hester Scheurwater, Karin Bos, Barbara Broekman, Anouk Griffioen en Lique Schooten laten recent werk zien. Zonder meer de moeite waard.

In Utrecht heeft Fotodok in Flatland Gallery een expositie van Alec Soth onder de titel Dog Days Bogotá. Het is een eerbetoon aan de geboorteplaats van zijn adoptiedochter en een poging een ander beeld te schetsen van deze veelgeplaagde stad. De foto’s zijn prachtig.

(Afb. Dog Days Bogotá, Alec Soth)

De Geest Moet Waaien

2010-05-30T13:20:00.002+02:00

Onder deze titel organiseerde Wintertuin in Arnhem een meerdaags festival ter ere van het gesproken woord en in de geest van Johnny van Doorn alias Johnny the Selfkicker. Het is de bedoeling dat dit festival regelmatig in de stad terugkeert. Afgelopen vrijdagavond trad een groot aantal bekende en minder bekende schrijvers, dichters, poëten en muzikanten op in Showroom Arnhem in een ‘Ongekend Groots Literair muzikaal magistraal totaal variété’ genaamd Nieuwe Lente.

Het sfeertje was goed, net als de muzikale intermezzo’s. De dames en heren van het gesproken woord waren wisselend. De Vlamingen waren opvallend goed vertegenwoordigd. Herman Brusselmans was een tikje vulgair, bijna (te) plat soms, maar toch wel om te lachen. Wilfried de Jong had een sterke en zeer tot de verbeelding sprekende ode aan de ‘beschermheilige’ van dit feest – Johnny van Doorn. Waarbij vooral het “Dit is godverdomme kunst, klootzakken” compleet met rollende rrr’s en welgevormde mond boekdelen sprak. Maar, Els Moors was voor mij de kroon. Met bewegende, soms verstilde beelden en kleine persoonlijk gedachten ontroerde zij.

Wat mij betreft is het een geslaagd festival. Ik ben benieuwd naar het vervolg.

(Afb. De Geest Moet Waaien, Wintertuin)

Klant

2010-05-27T20:06:00.001+02:00

In een recente discussie over kwaliteit en service mocht ik het woord burger niet gebruiken, dat klonk niet positief, denigrerend zelfs. De betreffende communicatie-adviseur vertelde dat de gemeente de voorkeur had voor de term ‘klant’. Dat is een heel typische en veel voorkomende misvatting van gemeenten en andere overheden. Het woord klant impliceert een keuzemogelijkheid. De ‘klant’ van de gemeente, de provincie of, voor mijn part, de rijksoverheid heeft echter geen keuze, het is alleen daarom al geen klant.

De term klant is niet alleen een misleiding voor die zogenoemde ‘klant’, het is ook een slechte leidraad voor de medewerkers van gemeenten en andere overheden. Voor alle partijen leidt het tot verwarring, chagrijn en teleurstelling. De ‘klant’ van de gemeente is niets meer of minder dan een burger. Dat is mogelijk geen sexy term, waarom zou het dat ook moeten zijn, maar hij geeft wel exact de verhoudingen weer en biedt een goed kader voor de wederzijdse verwachtingen, rechten en plichten.

Een klant kiest op basis van voor hem plausibele argumenten voor een product of dienst waar hij behoefte aan heeft. De burger is voor bepaalde producten of diensten die hij veelal niet zelf heeft verkozen, gedwongen aan te kloppen bij een bepaalde overheid. Als de klant niet tevreden is, kiest hij voor een andere leverancier of een ander product of dienst. De burger kan die keuze niet maken.

Overheden moeten op houden met burgers te behandelen of ze klanten zijn. Dat zijn ze niet en door te doen alsof maken overheden zich schuldig aan een verlichte vorm van misleiding. Er is niets mis met het burgerschap. De burger heeft het onvervreemdbare recht op een gelijkwaardige, redelijke en zorgvuldige behandeling die leidt tot een duidelijk antwoord of besluit onderbouwd met transparante en inhoudelijk en juridisch sluitende argumenten en dat alles ook nog binnen een redelijke termijn. Het antwoord of besluit hoeft niet per se dusdanig te zijn dat hij er blij van wordt, maar het moet wel een antwoord op zijn vraag of een besluit op zijn verzoek zijn, en het moet met droge ogen uit zijn te leggen.

(Afb. Wall Street, Paul Strand)